Λίγα λόγια γιά το blog...

Ionian Islands: Vision 2020, ή Ιόνια Νησιά: Όραμα 2020. Το ιστολόγιο καλεί εμάς τους Επτανήσιους να οραματιστούμε τα νησιά μας στο τέλος της δεκαετίας. Επιλέχθηκε ο Αγγλικός τίτλος τόσο γιατί επισημαίνει τον ανοικτό χαρακτήρα του πολιτισμού μας όσο και γιατί Vision 2020 στα Αγγλικά σημαίνει και τέλεια όραση. Κάθε Επτανήσιος, ή φίλος των Επτανήσων είναι ευπρόσδεκτος να καταθέσει τις απόψεις του και να συμμετέχει μέσω του ιστολογίου σε διάλογο.


Γιά να διευκολυνθεί ο διάλογος αναρτώνται σε διαφορετικές σελίδες του ιστολογίου αντικείμενα προς συζήτηση τα οποία χαρακτηρίζονται σαν "Θέματα". Γιά κάθε θέμα

αναρτάται ένα εισαγωγικό κείμενο το οποίο προσδιορίζει το αντικείμενο του διαλόγου. Οι αναγνώστες καλούνται να ανταλλάξουν απόψεις και να κάνουν προτάσεις σχετικά με το συγκεκριμένο αντικείμενο. Κατά τακτά χρονικά διαστήματα οι απόψεις και οι προτάσεις των αναγνωστών συνοψίζονται και παρατίθενται στο εισαγωγικό κείμενο.


Τα πρώτα θέματα που τίθενται γιά συζήτηση είναι:

Θέμα 1. Μη ισότιμη αντιμετώπιση των Ιόνιων νησιών από την Ελληνική πολιτεία. Μύθος ή πραγματικότητα;

Θέμα 2. Αυθόρμητη απάντηση στην ερώτηση "Πως θα ήθελες να είναι τα Ιόνια νησιά το 2020;"


Πρόσφατες αναρτήσεις:

[Διάβρωση των Επτανησιακών παραλιών, μία λυπηρή πραγματικότητα; Τι μπορεί να γίνει;]

[Κυβερνητικές επιλογές και Ιόνια: Ο μονόδρομος της απώλειας. Μέρος 3ο]

[Κυβερνητικές επιλογές και Ιόνια: Ο μονόδρομος της απώλειας. Μέρος 2ο]

[Κυβερνητικές επιλογές και Ιόνια: Ο μονόδρομος της απώλειας. Μέρος 1ο]

[Λιμεναρχείο Κέρκυρας: Ιλαροτραγωδία της τοπικής ΝΔ και πρώτο τεστ γιά τον ΣΥΡΙΖΑ]

[Τα Επτάνησα και η προίκιση των απέναντι αστικών κέντρων]

[Ιόνιες σεισμικές δονήσεις]

[Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων στα δόντια του νεο-Ελληνικού κατεστημένου]

[Χωροταξικό Περιφέρειας Ιονίων Νήσων. Άρθρο Δρ. Γιάννη Βραδή]

[ΙΟΝΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Επιλογή με παρελθόν, παρόν και μέλλον. Άρθρο Δρ Κ. Καποδίστρια]

[Διάσπαση του δήμου Κέρκυρας: Βελτίωση της ζωής των πολιτών ή Ευνουχισμός των Επτανήσων;]

[Το Επτανησιακό προφίλ του ΣΥΡΙΖΑ: Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων είναι τεχνητό κατασκεύασμα και προτείνεται να διασπαστεί]

[ΑΙΡΕΤΟΙ ΞΥΠΝΗΣΤΕ!]

[Επτανησιακός χωροταξικός σχεδιασμός]

[Ομιλία Γιάννη Βραδή γιά την παιδεία και τον πολιτισμό στο προσυνέδριο Β. Ιονίου των Ανεξάρτητων Ελλήνων στην Κέρκυρα, 17/02/13]

[Οι Επτανήσιοι πρέπει δυναμικά να απαιτήσουμε ίση μεταχείριση με τους υπόλοιπους Έλληνες]

[Το πανεπιστήμιο της Ινσουλάρια και η πολιτιστική καταστροφή της]

[Γιατί φαίνεται απαξιωτική η στάση της Ελλάδας απέναντι στα Επτάνησα;]

[Το βασίλειο της Μαλάκουα και το πανεπιστήμιο της πόλης της Ντορμίρης]

[Δίκτυο Λιμένων Δυτικής Ελλάδας και ο ευνουχισμός της Κέρκυρας]

[Καλούδης: Συγκοινωνιακές Υποδομές Ιονίων Νήσων: Να συζητηθούν στο Περιφερειακό]

[Η Καταλωνία απαιτεί ανεξαρτησία από την Ισπανία, ανοίγονται οι ασκοί του Αιόλου;]

[Για ποιον θα μιλήσω σήμερα;]

[Νησιωτικότητα και Επτανησιακή συνείδηση]

[Τι ακριβώς σημαίνει Επτανησιακή και Ιονική ταυτότητα;]

[Επιστολή στον Υπ. Οικονομικών (Υποβάθμιση Επτανήσων)]

[Ιόνια Αμφισβήτηση]

[Ο Οίκος Ενοχής]

[Επτάνησα και Ελλάδα, τι συμβαίνει;]

[Ο πληθυσμός της Κέρκυρας ίσως να είναι σημαντικά μεγαλύτερος από αυτόν που ανακοινώθηκε μετά την απογραφή του 2011]

[Το μέλλον του Ιονίου Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ Ιονίων Νήσων]

[Διάσωση του Ιονίου Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ Ιονίων Νήσων]


Τρίτη, 22 Νοεμβρίου 2011

Ανοικτή επιστολή προς τον κο Περιφεριάρχη Ιονίων νήσων και τον κο Δήμαρχο Κέρκυρας: Ο πληθυσμός της Κέρκυρας ίσως να είναι σημαντικά μεγαλύτερος από αυτόν που ανακοινώθηκε μετά την απογραφή του 2011.



Κε Περιφερειάρχα και κε Δήμαρχε,

Τον Μάϊο του 2011 έγινε η απογραφή πληθυσμού της Ελλάδας. Η Εθνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) χρησιμοποίησε ένα νέο σύστημα γιά την καταμέτρηση του πληθυσμού και σε ανακοίνωσή της στις 22/07/11 έδωσε τα προσωρινά αποτελέσματα [1]. Τα επίσημα αποτελέσματα αναμένονται μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2012. Στην ίδια ανακοίνωση η ΕΛΣΤΑΤ αναφέρει ότι τα στοιχεία είναι προσωρινά και ενδέχεται να αποκλίνουν από τα οριστικά, επίσης αναφέρει ότι λόγω διαφορετικής μεθοδολογίας απογραφής τα αποτελέσματα της απογραφής του 2011 δεν είναι απολύτως συγκρίσιμα με αυτά της απογραφής του 2001. 

Από μία πρώτη ματιά των αποτελεσμάτων της τελευταίας απογραφής προκύπτει ότι η Ελλάδα έχασε μέσα στην δεκαετία το 1.3% του μόνιμου πληθυσμού της, ενώ ο Νομός (Περιφερειακή Ενότητα τώρα) της Κέρκυρας το 7%, καθώς ο μόνιμος πληθυσμός της από 111.081 το 2001 μειώθηκε σε 103.300 άτομα το 2011. Αυτή η διαπίστωση προκαλεί αρχικά μία μικρή έκπληξη καθώς μία εμπειρική αξιολόγηση της γενικότερης εικόνας της Κέρκυρας καταλήγει στο ότι υπήρξε πληθυσμιακή αύξηση μέσα στην τελευταία δεκαετία. Πολλοί μάλιστα είκαζαν ότι ο πληθυσμός είχε φθάσει τους 120.000 κατοίκους.  Εύκολα όμως μπορεί να απορρίψει κανείς τα παραπάνω καθώς δεν είναι προϊόντα κάποιας στατιστικής επεξεργασίας δεδομένων και στερούνται επιστημονικής βάσης. Η προαναφερθείσα εμφανιζόμενη μείωση του πληθυσμού θα μπορούσε ίσως και να ωφείλεται στην διαφορά μεθοδολογίας, αλλά και στο προσωρινό των αποτελεσμάτων. 

Πλην των απογραφών, οι οποίες πραγματοποιούνται κάθε δέκα χρόνια, η ΕΛΣΤΑΤ πραγματοποιεί και υπολογισμούς του μόνιμου πληθυσμού της χώρας γιά κάθε έτος μεταξύ των απογραφών. Ο υπολογισμός γίνεται με στατιστική επεξεργασία δεδομένων γεννήσεων, θανάτων και μετανάστευσης. Τα αποτελέσματα γιά τα έτη 1991 - 2010 αναφέρονται σε πίνακα της ΕΛΣΤΑΤ με τίτλο "Υπολογιζόμενος Πληθυσμός της Ελλάδας κατά φύλο σε επίπεδο νομού την 1η Ιανουαρίου ( Έτών 1991 - 2010 )" [2]. Οι υπολογισμοί της ΕΛΣΤΑΤ
φαίνεται να είναι αρκετά ακριβείς, καθώς εάν συγκρίνει κανείς τον υπολογιζόμενο μόνιμο πληθυσμό της χώρας γιά το έτος 2001 με αυτόν που προέκυψε από την απογραφή του 2001 υπάρχει πολύ μικρή απόκλιση.  

Συγκρίνοντας τα προσωρινά αποτελέσματα γιά ολόκληρη την Ελλαδα της απογραφής του Μαϊου του 2011 με τον υπολογιζόμενο πληθυσμό γιά την 1η Ιανουαρίου 2010, όπως αυτά αναφέρονται στον παραπάνω πίνακα, διαπιστώνεται ότι ο υπολογιζόμενος πληθυσμός είναι κατά 4.8% υψηλώτερος από τον καταμετρηθέντα ενάμισυ χρόνο αργότερα. Η διαφορά αυτή είναι μάλλον κατανοητή καθώς η χώρα εισήλθε κατά το 2009 σε μία σοβαρή οικονομική κρίση, αρκετοί αλλοδαποί έφυγαν και πιθανώς αρκετοί Έλληνες μετανάστευσαν. Αξίζει όμως να σταθεί κανείς στα στοιχεία γιά τον μόνιμο πληθυσμό της Κέρκυρας. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ ο υπολογιζόμενος μόνιμος πληθυσμός της Κέρκυρας γιά την 1η Ιανουαρίου 2010 είναι 133.806 άτομα, ενώ ο καταμετρηθείς τον Μάϊο του 2011 είναι 103.300 άτομα, δηλαδή υπάρχει μία απόκλιση 30.506 ατόμων! Η διαφορά αυτή μεταφράζεται σε ποσοστιαία απόκλιση σχεδόν 30% επί του καταμετρημένου μόνιμου πληθυσμού. Εξέταση των ιδίων παραμέτρων γιά άλλες Περιφερειακές Ενότητες της χώρας δείχνει ότι η απόκλιση γιά τις περισσότερες από αυτές έχει τιμές μικρότερες του 5% πλην τριών που μόλις ξεπερνάνε το 10%, γιά το σύνολο της χώρας η απόκλιση όπως προαναφέρθηκε είναι 4.8%. Στατιστικές αποκλίσεις του επιπέδου 5%, ακόμη και 10% είναι αποδεκτές, αλλά αποκλίσεις επιπέδου 30% ειδικά όταν η μέση απόκλιση είναι 4.8%, υποδεικνύουν ύπαρξη σφάλματος και σίγουρα δεν εξηγούνται από μία αλλαγή μεθοδολογίας. Εάν υποθέσει κανείς ότι η ΕΛΣΤΑΤ δεν έχει σφάλλει σε καμμία από τις δύο μεθόδους αυτό συνεπάγεται ότι η Κέρκυρα απώλεσε μέσα σε ενάμισυ χρόνο περίπου 30.000 άτομα, εάν αυτό είχε συμβεί οι επιπτώσεις στην τοπική κοινωνία και οικονομία θα ήταν όχι μόνο έντονα αντιληπτές, αλλά και καταστροφικές. 

Το σφάλμα μπορεί να εντοπιστεί (α) στον υπολογιζόμενο πληθυσμό ή/και (β) στον καταμετρηθέντα. Ο υπολογιζόμενος μόνιμος πληθυσμός της Κέρκυρας γιά το έτος 2001 ελάχιστα διαφέρει από τον καταμετρηθέντα, αυτό συνηγορεί στο ότι η πιθανότητα σφάλματος της μεθοδολογίας υπολογισμού είναι μάλλον μικρή. Από την άλλη πλευρά η απογραφή του 2011 έγινε με νέα μεθοδολογία η οποία δεν έχει ξαναδοκιμαστεί στην Ελλάδα, οπότε είναι λογικό να αναμένει κανείς αυξημένη πιθανότητα παρουσίας σφαλμάτων. Το σφάλμα μπορεί να είναι από πολύ σοβαρό (αποτυχία στην συλλογή στοιχείων) μέχρι πολύ απλό, ένα τυπογραφικό λάθος, όπως αντί να δακτυλογραφηθεί 133.300 να έχει δακτυλογραφηθεί 103.300 (ο Δήμος Παξών χαρακτηρίστηκε χρεοκωπημένος από το υπουργείο εξαιτίας κάποιων λανθασμένων παραπάνω μηδενικών).

Εν κατακλείδι, αυτό που έχει σημασία είναι να διαπιστωθεί εάν υπάρχει σφάλμα και να προσδιοριστεί ο πραγματικός μόνιμος πληθυσμός της Κέρκυρας. Ο πληθυσμός της Περιφερειακής Ενότητας και του Δήμου δεν έχει μόνο σημασία γοήτρου στην εθνική κατάταξη, αλλά και διάθεσης πόρων και εκπροσώπησης στο εθνικό κοινοβούλιο. Καλό θα ήταν να γίνουν κάποιες προληπτικές διερευνητικές ενέργειες προς την κατεύθυνση της ΕΛΣΤΑΤ ώστε να εντοπιστεί το σφάλμα, εάν αυτό υπάρχει, πριν ανακοινωθούν επίσημα τα αποτελέσματα οπότε κάθε αλλαγή θα είναι μάλλον δύσκολη. 

Γιάννης Βραδής
Δρ Πανεπιστημίου Purdue, ΗΠΑ
Σύμβουλος Διαχείρισης Ποιότητας
ioannisvradis@vradis.net

Αναφορές:

[1] Προσωρινά Αποτελέσματα Απογραφής Πληθυσμού (Έτους 2011), Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, 22/07/11. Ανακτηθέν στις 22/11/11 από http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/PAGE-themes?p_param=A1602&r_param=SAM01&y_param=2011_00&mytabs=0 

[2] Υπολογιζόμενος Πληθυσμός της Ελλάδας κατά φύλο σε επίπεδο νομού την 1η Ιανουαρίου ( Έτών 1991 - 2010 ), Εθνική Στατιστική Υπηρεσία. Ανακτηθέν στις 22/11/11 από http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/PAGE-themes?p_param=A1605&r_param=SPO18&y_param=2007_00&mytabs=0


Κυριακή, 20 Νοεμβρίου 2011

Το μέλλον του Ιόνιου Πανεπιστήμιου και του ΤΕΙ Ιονίων νήσων.


Σαν συνέχεια προηγούμενου άρθρου μου με τίτλο "Διάσωση του Ιονίου Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ Ιονίων Νήσων" και κατόπι από σχολιασμό του από αναγνώστες έγινε η συγγραφή του παρόντος άρθρου με σκοπό την ανάπτυξη διαλόγου σχετικά με το μέλλον των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων των Ιόνιων νησιών. Η προσπάθεια δεν έχει την λογική της αντιπαράθεσης, αλλά της παρουσίασης διαφορετικών απόψεων. 

Τις τελευταίες ημέρες έχει τεθεί επί τάπητος το θέμα της αναδιάθρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε επίπεδο ιδρυμάτων. Σαν προβλήματα τίθενται η αλληλοεπικάλυψη αντικειμένων, η διασπορά τμημάτων σε πόλεις και κωμοπόλεις ανά την επικράτεια και ο μεγάλος αριθμός ιδρυμάτων (24 ΑΕΙ και 16 ΤΕΙ). Προτείνονται καταργήσεις τμημάτων και συγχωνεύσεις ιδρυμάτων με σκοπό την ορθολογικότερη λειτουργία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 

Παρακάτω αναλύονται τα θέματα της διασποράς των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των πιθανών συνενώσεων σε σχέση πάντοτε με τα Ιόνια νησιά.  

1. Διασπορά τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.
Είναι αληθές ότι η δημιουργία των περισσοτέρων ΑΕΙ και ΤΕΙ μετά την μεταπολίτευση σχετίστηκε με ικανοποίηση μικροπολιτικών και τοπικιστικών αξιώσεων. Το βασικό ερώτημα όμως είναι εάν η διασπορά τόσο των ΑΕΙ και ΤΕΙ όσο και των τμημάτων καθενός από αυτά στην επικράτεια είναι κάτι καλό ή κακό. Ο βαθμός διασποράς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κυμαίνεται μεταξύ δύο άκρων: της απόλυτης συγκέντρωσης σε μία πόλη (μικρός) και της απόλυτης διασποράς ανά την επικράτεια, ένα τμήμα δηλαδή ανά πόλη ή κωμόπολη (μεγάλος). Το ζητούμενο λοιπόν είναι να προσδιοριστεί ποιός είναι ο βαθμός διασποράς που αποφέρει το μέγιστο θετικό αποτέλεσμα στην κοινωνία. 

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση αποφέρει κοινωνικό αποτέλεσμα με δύο τρόπους: (α) αμέσως μέσω της  εκπαίδευσης μελών του κοινωνικού συνόλου και (β) εμμέσως μέσω της επίδρασης που έχουν τα τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα στο κοινωνικό σύνολο που τα περιστοιχίζει, στην πόλη που τα φιλοξενεί δηλαδή. Όσο μειώνεται ο βαθμός διασποράς τόσο μειώνεται ο αριθμός των πόλεων που φιλοξενούν τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα και τόσο αυξάνεται η συγκέντρωση τμημάτων, καθηγητών, ερευνητών και φοιτητών σε αυτές που τα φιλοξενούν. 

Η αύξηση της συγκέντρωσης τμημάτων και φοιτητών σε μία πόλη έχει ένα θετικό αποτέλεσμα στην εκπαίδευση των φοιτητών καθώς υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες μάθησης και κοινωνικής επαφής γιά αυτούς. Η σχέση αυτή όμως σίγουρα δεν είναι γραμμική, είναι τουλάχιστον ασυμπωτική. Το πιθανότερο είναι ότι υπάρχει μία συγκέντρωση τμημάτων και φοιτητών η οποία έχει την βέλτιστη επίδραση στο κοινωνικό αποτέλεσμα (περίπτωση α), οποιαδήποτε παρέκκλιση από την τιμή αυτή (αύξηση ή μείωση της συγκέντρωσης) θα έχει αρνητικές επιπτώσεις σε αυτό. Κατά ανάλογο τρόπο μπορεί κανείς να εικάσει ότι η διασπορά των τμημάτων και φοιτητών έχει μία τιμή η οποία αποφέρει το βέλτιστο έμμεσο κοινωνικό αποτέλεσμα (περίπτωση β). Η απόλυτη διασπορά δεν μπορεί να έχει τα αναμενόμενα από την πρώτη ματιά θετικά αποτελέσματα, καθώς γιά να επιτευχθεί ένα ικανοποιητικό κοινωνικό αποτέλεσμα σε μία πανεπιστημιακή πόλη μάλλον απαιτείται μία "κρίσιμη μάζα" τμημάτων, πανεπιστημιακών και φοιτητών.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το μέγιστο συνολικά κοινωνικό αποτέλεσμα από την παρουσία των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην χώρα επιτυγχάνεται σε ένα ενδιάμεσο βαθμό διασποράς, ο οποίος όμως δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί. Επίσης προκύπτει ότι γιά να υπάρχει το μέγιστο ώφελος σε μία πόλη απαιτείται ένας ελάχιστος αριθμός τμημάτων και φοιτητών, μία "κρίσιμη μάζα". Αυτό όμως που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής είναι ότι η συγκέντρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε ένα μικρό αριθμό πόλεων θα μετατρέψει αυτές σε προνομοιούχες, θα στερήσει από τις υπόλοιπες, σε ένα μεγάλο βαθμό, το κοινωνικό αποτέλεσμα και θα ενισχύσει το συγκεντρωτικό σύστημα της χώρας μεταλάσσοντάς το από μονοκεντρικό σε ολιγοκεντρικό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις ΗΠΑ, οι οποίες διαθέτουν ένα εξαιρετικό τριτοβάθμιο εκπαιδευτικό σύστημα, υπάρχει σημαντική διασπορά των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων όχι μόνο σε ομοσπονδιακό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο πολιτειών. Στην Καλιφόρνια των 37 εκατομμυρίων κατοίκων το μεν University of California, το οποίο έχει 220.000 φοιτητές, διασπείρεται σε δέκα πόλεις, το δε California State University  σε 23. Βέβαια λόγω του μεγάλου αριθμού φοιτητών κάθε ένα από τα δέκα campus του University of California αποτελεί από μόνο του ένα μεγάλο πανεπιστήμιο γιά τα Ελληνικά δεδομένα. 
Στο νησιωτικό σύμπλεγα της Χαβάης, το οποίο αποτελεί και την ομώνυμη πολιτεία με πληθυσμό σχεδόν ενάμυσι εκατομμυρίου υπάρχει ένα κρατικό πανεπιστήμιο το University of Hawaii. Το πανεπιστήμιο αυτό δεν έχει τμήματα μόνο στο νησί Οάχου του ενός εκατομμυρίου κατοίκων, αλλά και στα νησιά Χαβάη (πληθυσμός 185.000) με περίπου 4.000 φοιτητές, Μαούι (πληθυσμός 144.000) με τρία τμήματα και Καουάϊ (πληθυσμός 67.000).  

Πως λοιπόν θα μπορούσε να αναπτυχθεί ένα επιτυχές ΑΕΙ διεσπαρμένο στα Ιόνια νησιά; Σίγουρα η ύπαρξη δύο ή τριών τμημάτων ανά νησί φαίνεται να είναι ίσως προβληματική με την έννοια της δυσκολίας της κινητικότητας των καθηγητών και της ανάγκης ύπαρξης περισσοτέρων εργαστηρίων και βιβλιοθηκών. Μία συνολική όμως αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα μπορούσε να προβλέπει και μία ανακατανομή τμημάτων μέσα στο ευρύτερο Ιόνιο Πανεπιστήμιο με συγκέντρωση συναφών τμημάτων ανά νησί και την δημιουργία μίας ή περισσοτέρων σχολών ανά νησί. Ακόμη θα μπορούσε να γίνει μεταφορά μερικών τμημάτων από υδροκεφαλικά πανεπιστήμια σε αυτό του Ιονίου ή και να δημιουργηθούν νέα τμήματα που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές σύγχρονες απαιτήσεις, όπως ανώτατης σχολής τουριστικών σπουδών.

2. Συνένωση τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.
Η συνένωση τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μπορεί να διακριθεί σε τρεις περιπτώσεις: (α) συνένωση δύο μεγάλων, (β) συνένωση δύο ή περισσοτερών μικρών και (γ) συνένωση ενός μεγάλου και ενός ή περισσοτέρων μικρών. Η συνένωση δύο μεγάλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων φαίνεται να έχει ένα θετικό αποτέλεσμα όταν αυτά βρίσκονται στην ίδια πόλη καθώς θα είναι δυνατή η εξοικονόμηση πόρων, αλλά και η καλύτερη διαχείριση των υπαρχόντων, αλλά και ένα αρνητικό αποτέλεσμα καθώς πιθανώς θα μειώσει την ευελιξία των ιδρυμάτων. Η συνένωση μικρών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων θα έχει θετικά αποτελέσματα γιά τους ίδιους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω. Η συνένωση ενός μεγάλου και ενός η περισσοτέρων μικρών τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων τα οποία δεν βρίσκονται στην ίδια πόλη έχει σαφώς πλεονεκτήματα τα οποία σχετίζονται με την καλύτερη στήριξη των μικρών ιδρυμάτων με χρήση των πόρων του μεγαλύτερου, αλλά και με αύξηση των ευκαιριών συνεργασίας μεταξύ ενός μεγάλου πλέον αριθμού τμημάτων. Η παραπάνω πρακτική θα είχε θετικά συνολικά αποτελέσματα σε μία χώρα η οποία εδράζεται σε ένα αποκεντρωμένο σύστημα, όπως γιά παράδειγμα οι ΗΠΑ και η Ισπανία.  Στην συγκεντρωτική Ελλάδα όμως στην οποία κυριαρχεί η έννοια της Αθήνας και της επαρχίας, δηλαδή του "κέντρου" και της "περιφέρειας", η συνένωση ενός μεγάλου τριτοβάθμιου εκπαιδευτικού ιδρύματος με μικρά ενέχει έναν μεγάλο κίνδυνο: τον υδροκεφαλισμό με ενδυνάμωση του "κέντρου" και αποδυνάμωση της "περιφέρειας". 

Στην περίπτωση λοιπόν του Ιόνιου Πανεπιστημίου, θα ήταν από μία πλευρά λογικό να ενωθεί με το πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και με αυτό του Αγρινίου (Δυτικής Ελλάδας) και να δημιουργηθεί ένα νέο ισχυρότερο πανεπιστημιακό ίδρυμα. Μία τέτοια πρακτική ενέχει δύο κινδύνους, ο ένας από αυτούς περιγράφεται στην παράγραφο (3), ο δεύτερος είναι ότι το νέο πανεπιστημιακό ίδρυμα θα έχει μία ισχυρή βάση στα Γιάννενα και ασθενέστερα σημεία παρουσίας στην Κέρκυρα και στο Αγρίνιο. Αμέσως λοιπόν δημιουργείται η έννοια του "κέντρου" και της "περιφέρειας". Με δεδομένη την Ελληνική λογική και τον τρόπο λειτουργίας του Ελληνικού κράτους το πιθανότερο είναι ότι από τα συναφή τμήματα θα παραμείνουν σε λειτουργία αυτά των Ιωαννίνων και θα κλείσουν αυτά της Κέρκυρας (Ιστορίας και Πληροφορικής). Με την πάροδο του χρόνου η οποιαδήποτε ανάπτυξη του νέου αυτού πανεπιστημίου θα είναι εστιασμένη στα Γιάννενα περισσότερο, λιγώτερο στο Αγρίνιο και πολύ λίγο στην νησιωτική Κέρκυρα. 

3. Αναγκαιότητα διατήρησης τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. 
Στην πρώτη παράγραφο αναφέρθηκε το κοινωνικό αποτέλεσμα μέσω της επίδρασης που έχουν τα τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα στο κοινωνικό σύνολο που τα περιστοιχίζει, στην πόλη που τα φιλοξενεί δηλαδή. Στις ηπειρωτικές περιοχές υπάρχει μία γεωγραφική, πολιτιστική, οικονομική και κοινωνική συνέχεια η οποία μεταφράζεται σε μία ελευθερία μετακίνησης ατόμων, ιδεών, κεφαλαίων και επιχειρήσεων από μία περιοχή ή πόλη σε μία άλλη γειτονική. ΑΕΙ και ΤΕΙ που φιλοξενούνται σε μία πόλη βοηθούν όχι μόνο στην γενικότερη ανάπτυξη της πόλης αυτής, αλλά και της ευρύτερης περιοχής που την περιστοιχίζει. Στις νησιωτικές περιοχές δεν υπάρχει η συνέχεια με την έννοια που νοείται στις ηπειρωτικές περιοχές. Το νησί είναι ένας γωγραφικός χώρος τα χαρακτηριστικά του οποίου συχνά δεν γίνοντα εύκολα κατανοητά από τον στεριανό. Το νησί είναι απομονωμένο κατά την έννοια της γεωγραφικής συνέχειας με αποτέλεσμα να αναπτύσσει δικά του πολιτιστικά, οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά. Αυτά τα χαρακτηριστικά παρουσιάζουν μία συνέχεια μεταξύ νησιών ακόμη και απομακρυσμένων μεταξύ τους, αντίθετα όμως παρουσιάζουν ασυνέχεια μεταξύ νησιών και γειτονικών ακόμη ηπειρωτικών περιοχών. Γιά τους παραπάνω λόγους τα νησιά έχουν αναγνωριστεί τόσο από τις Ευρωπαϊκές συνθήκες, όσο και από το Ελληνικό σύνταγμα σαν ιδιαίτερες οντότητες και υπάρχουν γιά αυτά διαφορετικές πρόνοιες απ'ότι γιά τις ηπειρωτικές περιοχές. 

Τα Ιόνια νησιά αποτελούν αναμφισβήτητα μία ιστορικά τεκμηριωμένη ενότητα η οποία παρουσιάζει απόλυτη εσωτερική συνέχεια στα περισσότερα χαρακτηριστικά της και ασυνέχεια με τις γειτονικές ηπειρωτικές περιοχές. Τα Ιόνια νησιά έχουν μία ισχυρή κοινή ιστορική, πολιτιστική, κοινωνική και οικονομική ταυτότητα. Η παρουσία τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε γειτονικές ηπειρωτικές περιοχές δεν εξασφαλίζει την διάχυση των πλεονεκτημάτων στα Ιόνια νησιά λόγω της πολύπλευρης ασυνέχειας που προαναφέρθηκε. Η συνένωση του ΑΕΙ και του ΤΕΙ των Ιόνιων νησιών με αντίστοιχα της ηπειρωτικής Ελλάδας, όπως γιά παράδειγμα με το πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, και ακόμη περισσότερο η επικράτηση του ονόματος του μεγαλύτερου πανεπιστημίου, εισάγει ή μάλλον ενισχύει μία μη εύκολα ανιχνεύσιμη, αλλά πολύ σημαντική παράμετρο, αυτή του bias, δηλαδή μίας κατά κάποιο τρόπο ασυνείδητης προδιάθεσης αναβάθμισης της πόλης έδρας και υποβάθμισης των νησιών. Δημιουργείται ή ενισχύεται, με άλλα λόγια, η έννοια του "κέντρου" και της εξαρτημένης "περιφέρειας". Η παραπάνω ψυχολογική έννοια θα διαποτίσει τόσο τους κατοίκους των Ιόνιων νησιών όσο και τον υπόλοιπο πληθυσμό της χώρας. Το αποτέλεσμα είναι, το έχουμε σε ένα βαθμό δει άλλωστε, η εστίαση της κάθε μορφής ανάπτυξης και επένδυσης στην ηπειρωτική ενδοχώρα και η σταδιακή εγκατάλειψη της νησιωτικής "περιφέρειας". Μία τέτοια πρακτική επίσης υποστηρίζει και τις τάσεις διάλυσης της ΠΙΝ με όλα όσα αυτό συνεπάγεται. 

Μία άλλη πολύ σημαντική παράμετρος είναι η αναγκαιότητα της αναγνώρισης από την πολιτεία της ταυτότητας των διαφόρων διαμερισμάτων της και της εκδήλωσης σεβασμού σε αυτά. Η Ελλάδα έχει εννέα διαμερίσματα, κάθε ένα από τα οποία έχει την δική του ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα καθώς και συνεισφορά στην δημιουργία του Ελληνικού κράτους. Τα πανεπιστήμια είναι τα κορυφαία ιδρύματα κάθε τόπου και αποτελούν την κορωνίδα του, εκφράζουν κατά κάποιο τροπο την ταυτότητά του. Είναι λογικό λοιπόν κάθε διαμέρισμα της Ελλάδας να έχει το δικό του αυτόνομο ισχυρό πανεπιστήμιο. Συγχώνευση πανεπιστημίων θα μπορούσε να αποδώσει όταν αυτή γίνει μεταξύ των υφισταμένων ανά γεωγραφικό διαμέρισμα, όχι όμως μεταξύ πανεπιστημίων διαφορετικών διαμερισμάτων. Η Ελλάδα χρειάζεται διαφορετικότητα, κάθε τόπος μπορεί να προσφέρει πολλά στην χώρα, η πολιτιστική ισοπέδωση, ή μαλλον η εξομοίωση, που συνόδευσε την γέννηση του Ελληνικού κράτους δεν έχει αποδώσει. Η Ελλάδα έχει στηριχτεί σε πολύ σαθρά θεμέλια και τώρα κάθε επίπεδο τη υπόστασής της καταρρέει. Είναι πολύ σημαντικό ο κάθε πολίτης να αποδεσμευτεί από τον παγιωμένο τρόπο σκέψης, είναι σημαντικό να εντρυφήσει στην μελέτη της δημοκρατίας και της αυτοδιάθεσης και να ξεφύγει από τα μηχανιστικά μοντέλα του παρελθόντος. Όσο και να φαίνεται παράδοξο, αυτή τη στιγμή το μέλλον της Ελλάδας δεν βρίσκεται στα λογιστικά κομπιουτεράκια, αλλά στην ορθή πολύπλευρη ανάπτυξη της παιδείας και του πολιτισμού. 

Το Ελληνικό κράτος έκλεισε την Ιόνιο Ακαδημία, το πρώτο Ελληνικό πανεπιστήμιο, αμέσως μετά την ενσωμάτωση των Επτανήσων δίνοντας το στίγμα του συγκεντρωτισμού, της απορρέουσας διαφθοράς, της μικροπολιτικής  και της πολιτιστικής εξομοίωσης. Είναι απόλυτα λογικό σε μία Ελλάδα που προσπαθεί να ανασυνταχθεί το Ιόνιο Πανεπιστήμιο να ενισχυθεί με τμήματα και φοιτητές και να δηλώσει την παρουσία της Ελλάδας στο γεωπολιτικά φορτισμένο Ιόνιο. 

Γιάννης Βραδής
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Purdue, ΗΠΑ
Σύμβουλος Διαχείρισης Ποιότητας

Blog>> Ionian Islands: Vision 2020 (Ιόνια Νησιά: Όραμα 2020)
http://ionianislandsvision2020.blogspot.com



Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2011

Διάσωση του Ιονίου Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ Ιονίων Νήσων


Τα Ιόνια νησιά σταδιακά και σταθερά υποβαθμίζονται διοικητικά κατά την τελευταία δεκαετία με μεταφορά αρμοδιοτήτων σε κέντρα άλλων Περιφερειών. Η τελευταία πρόταση διοικητικής υποβάθμισης είναι αυτή της υπαγωγής των Ιόνιων νησιών σε γραφείο Κτηματολογίου της Πάτρας και των Ιωαννίνων. 
Ο επόμενος κίνδυνος υποβάθμισης των Ιόνιων νησιών είναι μεγάλος και σχετίζεται με την υπόσταση των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της ΠΙΝ. Η υπουργός Παιδείας ανακοίνωσε πρόσφατα ότι πρόκειται να γίνει αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης η οποία θα συμπεριλαμβάνει καταργήσεις και συγχωνεύσεις τμημάτων, αλλά και ιδρυμάτων. Τα Ιόνια νησιά διαθέτουν δύο τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο με παρουσία στην Κέρκυρα και το ΤΕΙ Ιονίων Νήσων με παρουσία στην Λευκάδα, Κεφαλονιά και Ζάκυνθο. 
Το Ιόνιο Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε το 1984 και έχει έξι τμήματα, ενώ το έβδομο, αυτό των Ασιατικών Σπουδών, δεν έχει δεχθεί ακόμη φοιτητές. Γιά μέτρο σύγκρισης αναφέρεται ότι από τα υπόλοιπα νεώτερα Ελληνικά πανεπιστήμια αυτό του Αιγαίου ιδρύθηκε το 1984 και έχει αυτή τη στιγμή 16 τμήματα, της Θεσσαλίας ιδρύθηκε το 1984 και έχει 16 τμήματα, της Πελοποννήσου ιδρύθηκε το 2000 και έχει 14 τμήματα, της Δυτικής Μακεδονίας ιδρύθηκε το 2003 και έχει έξι τμήματα και τέλος της Δυτικής Ελλάδας ιδρύθηκε το 2009 και έχει τρία τμήματα. Από την σύγκριση των παραπάνω στοιχείων προκύπτει ότι το Ιόνιο Πανεπιστήμιο είναι το μικρότερο σε αριθμό τμημάτων μετά από αυτό της Δυτικής Ελλάδας το οποίο όμως ιδρύθηκε μόλις πριν από τρία χρόνια. Το γιατί το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, ο απόγονος της Ιονίου Ακαδημίας, του πρώτου Ελληνικού Πανεπιστημίου, είναι ο ουραγός των Ελληνικών πανεπιστημίων από άποψη τμημάτων συνάδει με την γενικότερη απαξιωτική αντιμετώπιση των Ιόνιων νησιών από την Ελληνική πολιτεία. Ανάλογη είναι και η κατάσταση με το ΤΕΙ Ιονίων Νήσων το οποίο ιδρύθηκε το 2003 και έχει οκτώ τμήματα.  Με δεδομένη την προαναφερθείσα πολιτική της Ελληνικής πολιτείας σε σχέση με τα Ιόνια νησιά και σε συνδυασμό με το μικρό μέγεθος των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων τους είναι αναμενόμενο να προταθεί είτε κατάργηση των ιδρυμάτων αυτών είτε συγχώνευσή τους με μεγαλύτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της ηπειρωτικής Ελλάδας. 
Η παρουσία, αλλά και η ανάπτυξη των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στα Ιόνια νησιά είναι πολύ μεγάλης σημασίας γιά τον πολιτισμό, την κοινωνία και την οικονομία των νησιών. Γιά αυτό το λόγο είναι πολύ σημαντικό να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα που θα θωρακίσουν τα παραπάνω εκπαιδευτικά ιδρύματα. Γιά να επιτευχθεί αυτή η θωράκιση πρέπει να γίνουν οι κατάλληλες προληπτικές ενέργειες από  όλους τους πολιτικούς, παραγωγικούς και πολιτιστικούς παράγοντες των Ιόνιων νησιών προς την κατεύθυνση όχι μόνο της διατήρησης της αυτονομίας, αλλά και της ενίσχυσης των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της ΠΙΝ. Οι προληπτικές αυτές ενέργειες πρέπει να πραγματοποποιηθούν άμμεσα και πριν ολοκληρωθούν οι σχεδιασμοί του Υπουργείου. Είναι ευκολότερο να τροποποιηθεί ένα σχέδιο πριν την ολοκλήρωση και ανακοίνωσή του παρά μετά. 
Σε μία αντίδραση των Ιόνιων νησιών στην κατάργηση ή συγχώνευση του ΑΕΙ και ΤΕΙ τους με αντίστοιχα της ηπειρωτικής Ελλάδας το πιθανότερο είναι το υπουργείο να επιμείνει στην θέση του. Σε μία τέτοια περίπτωση μπορεί να γίνει μία αντιπρόταση από την πλευρά των Ιόνιων νησιών η οποία να περιλαμβάνει συγχώνευση του Ιονίου Πανεπιστημίου και των ΤΕΙ Ιονίων Νήσων σε ένα διευρυμένο και γεωγραφικά διαχυμένο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Κάτι τέτοιο είναι συμβατό με τις προθέσεις του υπουργείου στις οποίες φαίνεται ότι βρίσκονται και συγχωνεύσεις ΑΕΙ με ΤΕΙ. Τα τμήματα του Ιονίου Πανεπιστημίου και αυτά του ΤΕΙ Ιονίων Νήσων είναι απόλυτα συμβατά μεταξύ τους και η συνένωση των δύο ιδρυμάτων θα μπορούσε να έχει σαν αποτέλεσμα ένα ισχυρό πανεπιστήμιο 14 ή 15 τμημάτων τα οποία θα είναι διαχυμένα την επικράτεια της ΠΙΝ και θα συμβάλλουν και στην συνοχή της. 
Σε αυτό το στάδιο είναι πολύ σημαντικό να αφεθούν κατά μέρος τα μικροσυμφέροντα, τα πολιτικά συμφέροντα και οι προσωπικές επιδιώξεις. Η Ελλάδα του σήμερα βρίσκεται σε μία σοβαρή κρίση και η Ελλάδα του αύριο θα είναι το αποκύημα αυτής της κρίσης. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται τώρα θα επηρεάσουν την μορφή του τόπου μας, των Ιόνιων νησιών μας γιά αρκετές γενιές. Πρέπει λοιπόν  το Περιφερειακό Συμβούλιο, τα Δημοτικά Συμβούλια, οι φορείς και φυσικά πρώτα από όλα το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ Ιονίων νήσων να ασχοληθούν με το θέμα της εξέλιξης των τελευταίων. Πρέπει να γίνουν συζητήσεις και brainstorming ώστε να αποφασιστούν οι ενέργειες, οι προληπτικές ενέργειες, που πρέπει να γίνουν γιά να διασωθεί η υπόσταση των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μας και γιατί όχι, γιά να βγουν από αυτή την μεταρρύθμιση ενισχυμένα. Οι προληπτικές αυτές ενέργειες δεν πρέπει να είναι άψυχα ψηφίσματα, αλλά να είναι δυναμικές, εμπεριστατωμένες και με επιχειρήματα που θα πείσουν.
Γιάννης Βραδής
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Purdue, ΗΠΑ
Σύμβουλος Διαχείρισης Ποιότητας